Khi người thân qua đời để lại tài sản, các đồng thừa kế thường có nhu cầu phân chia di sản để xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với phần tài sản được hưởng. Trên thực tế, nhiều người lựa chọn thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế tại Ủy ban nhân dân vì thủ tục tương đối thuận tiện và chi phí thấp. Vậy Ủy ban nhân dân có thẩm quyền chứng thực văn bản phân chia di sản hay không? Hồ sơ và trình tự thực hiện như thế nào? Hãy cùng Công ty Luật TVA tìm hiểu.
Phân chia di sản thừa kế tại Ủy ban nhân dân được không?
Theo Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc sau khi di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận về việc phân chia di sản. Tại khoản 1 Điều 59 Luật Công chứng 2024 quy định người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.
Hiện nay, UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực văn bản phân chia di sản đối với tài sản thuộc phạm vi pháp luật quy định. Cụ thể, theo điểm i khoản 1 Điều 5 Nghị định Nghị định 280/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực văn bản phân chia di sản đối với tài sản là động sản, quyền sử dụng đất và nhà ở.
Như vậy, người dân hoàn toàn có thể thực hiện thủ tục chứng thực văn bản phân chia di sản tại UBND cấp xã nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Hồ sơ phân chia di sản thừa kế tại UBND gồm những gì?
Căn cứ khoản 1 Điều 42, khoản 1 Điều 43 và khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024, khi thực hiện thủ tục chứng thực văn bản phân chia di sản, người yêu cầu phân chia di sản cần chuẩn bị các giấy tờ cơ bản sau:
- Dự thảo văn bản phân chia di sản;
- Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu phân chia di sản thừa kế gồm căn cước công dân hoặc thẻ căn cước hoặc hộ chiếu hoặc giấy tờ khác để xác định nhân thân;
- Giấy chứng tử hoặc giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết;
- Di chúc (trong trường hợp thừa kế theo di chúc);
- Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người thừa kế (trong trường hợp thừa kế theo pháp luật);
- Bản sao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản để lại thừa kế;
- Bản sao các giấy tờ khác có liên quan theo từng trường hợp cụ thể.
Đối với trường hợp các giấy tờ cung cấp bản sao cần cung cấp bản chính để đối chiếu.
Đối với trường hợp di sản là quyền sử dụng đất, cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ về nguồn gốc và quyền sử dụng đất để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đối chiếu trước khi chứng thực.
Trình tự thủ tục phân chia di sản thừa kế tại UBND
Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ
Người thừa kế chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và nộp tại UBND cấp xã có thẩm quyền.
Đối với di sản là quyền sử dụng đất, việc chứng thực được thực hiện tại UBND cấp xã nơi có đất; đối với nhà ở thì thực hiện tại UBND cấp xã nơi có nhà ở.
Bước 2: Kiểm tra hồ sơ
Người thực hiện chứng thực kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ.
Theo Điều 35 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, người yêu cầu chứng thực phải chịu trách nhiệm về nội dung giao dịch, tính hợp pháp của giấy tờ trong hồ sơ. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có căn cứ xác định việc chứng thực không đủ điều kiện thì cơ quan có thẩm quyền sẽ yêu cầu bổ sung hoặc từ chối thực hiện.
Bước 3: Ký văn bản phân chia di sản
Sau khi hồ sơ hợp lệ (đã tiến hành niêm yết), những người thừa kế sẽ ký vào văn bản phân chia di sản trước mặt người thực hiện chứng thực.
Theo khoản 2 Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, việc thỏa thuận phân chia di sản phải được lập thành văn bản. Nội dung văn bản cần thể hiện rõ thông tin người thừa kế, tài sản được phân chia và phần di sản mà mỗi người được hưởng.
Bước 4: Nhận kết quả
Sau khi hoàn tất thủ tục, UBND cấp xã sẽ chứng thực văn bản phân chia di sản.
Văn bản này là căn cứ để người nhận di sản thực hiện các thủ tục tiếp theo, chẳng hạn như đăng ký biến động đất đai hoặc sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.
Phí và thời gian thực hiện thủ tục
Theo thủ tục hành chính hiện hành về chứng thực văn bản phân chia di sản mà di sản là động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở, thời hạn giải quyết là không quá 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần xác minh hoặc có thoả thuận khác với người yêu cầu thì thời gian có thể kéo dài hơn.
Theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC, mức phí chứng thực hiện nay là 50.000 đồng/văn bản.
Một số lưu ý khi phân chia di sản thừa kế tại UBND
Thứ nhất, cần xác định đúng người thừa kế.
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế theo pháp luật được chia thành các hàng thừa kế khác nhau. Việc xác định thiếu người thừa kế có thể dẫn đến tranh chấp hoặc làm phát sinh yêu cầu chia lại di sản sau này.
Thứ hai, cần xác định chính xác tài sản là di sản.
Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong khối tài sản chung. Do đó, không phải toàn bộ tài sản đứng tên người chết đều mặc nhiên được chia thừa kế.
Thứ ba, cần hoàn thành nghĩa vụ tài sản trước khi chia di sản.
Theo Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015, các khoản chi phí, nghĩa vụ tài sản của người chết phải được thanh toán trước khi phân chia di sản cho những người thừa kế.
Thứ tư, chứng thực văn bản phân chia di sản không đồng nghĩa với việc đã sang tên đất.
Sau khi có văn bản phân chia di sản được chứng thực, người nhận quyền sử dụng đất vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai theo quy định của pháp luật đất đai để được cập nhật tên trên Giấy chứng nhận.
Một số câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc phải phân chia di sản tại UBND không?
Không. Người dân có thể thực hiện chứng thực tại UBND cấp xã hoặc công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định pháp luật.
UBND cấp xã có chứng thực văn bản phân chia di sản là quyền sử dụng đất không?
Có. Theo điểm i khoản 1 Điều 5 Nghị định 280/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã có thẩm quyền chứng thực văn bản phân chia di sản liên quan đến quyền sử dụng đất.
Một người thừa kế không đồng ý thì có thực hiện phân chia di sản tại UBND được không?
Không. Việc phân chia di sản theo thỏa thuận chỉ được thực hiện khi những người có quyền hưởng di sản thống nhất được với nhau về nội dung phân chia.
Sau khi có văn bản phân chia di sản thì có được đứng tên sổ đỏ ngay không?
Không. Người nhận di sản vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai theo quy định của pháp luật đất đai.
Hy vọng qua bài viết, Công ty Luật TVA đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về “Thủ tục phân chia di sản thừa kế tại UBND”. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Công ty Luật TVA nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.
