Khi cha mẹ qua đời mà không kịp sang tên tài sản, con cái muốn đứng tên quyền sử dụng đất phải thực hiện thủ tục thừa kế đất cho con theo đúng trình tự pháp luật quy định. Quá trình này gồm nhiều bước từ khai nhận di sản, công chứng văn bản thừa kế đến đăng ký biến động đất đai và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Bài viết của Công ty Luật TVA sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước thực hiện, hồ sơ cần chuẩn bị cùng những lưu ý quan trọng để việc thừa kế đất diễn ra thuận lợi, đúng quy định.
Điều kiện để con được thừa kế quyền sử dụng đất
Con được thừa kế đất của cha mẹ trong hai trường hợp:
- Thừa kế theo di chúc: Cha mẹ để lại di chúc hợp pháp, trong đó chỉ định con là người thừa kế toàn bộ hoặc một phần quyền sử dụng đất.
- Thừa kế theo pháp luật: Cha mẹ mất mà không để lại di chúc, hoặc di chúc không hợp pháp hoặc thuộc trường hợp thừa kế không phụ thuộc di chúc. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, con thuộc hàng thừa kế thứ nhất cùng với vợ/chồng, cha, mẹ của người mất nên được chia di sản theo pháp luật.
Dù thừa kế theo hình thức nào, đất phải đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 thì mới đủ điều kiện làm thủ tục thừa kế.
Hồ sơ thực hiện thủ tục thừa kế đất cho con
Người thừa kế cần chuẩn bị hai nhóm giấy tờ:
Nhóm giấy tờ nhân thân, quan hệ thừa kế:
- Giấy chứng tử của người để lại di sản;
- Bản chính Di chúc hợp pháp (nếu thừa kế theo di chúc);
- Giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh quan hệ với người mất (nếu thừa kế theo pháp luật);
- Căn cước công dân, giấy tờ tùy thân của tất cả người thừa kế.
Nhóm giấy tờ về tài sản:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng) bản gốc;
- Văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản (nếu chỉ có một người thừa kế hoặc các đồng thừa kế khác đều đã khước từ di sản nên không phân chia).
Trình tự thủ tục thừa kế đất cho con
Bước 1: Công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản
Người thừa kế nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc UBND cấp xã nơi có thẩm quyền công chứng/chứng thực, nơi người mất cư trú cuối cùng hoặc nơi có đất. Công chứng viên thẩm định hồ sơ, sau đó niêm yết công khai việc thụ lý trong thời hạn 15 ngày tại UBND cấp xã theo Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP.
Bước 2: Ký công chứng văn bản thừa kế
Hết thời hạn niêm yết mà không có tranh chấp, khiếu nại, các bên thừa kế đến ký văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản trước sự chứng kiến của công chứng viên.
Bước 3: Đăng ký biến động, sang tên Giấy chứng nhận
Người thừa kế nộp hồ sơ đăng ký biến động đất đai tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất, hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công.
Bước 4: Thực hiện nghĩa vụ tài chính
Trước khi nhận Giấy chứng nhận mang tên mình, con phải kê khai nghĩa vụ tài chính tại cơ quan thuế, kể cả trường hợp được miễn. Theo quy định hiện hành, thừa kế đất giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ (hoặc con nuôi) được miễn thuế thu nhập cá nhân và miễn lệ phí trước bạ, nhưng vẫn phải nộp phí công chứng, phí thẩm định hồ sơ và lệ phí cấp Giấy chứng nhận theo quy định của địa phương.
Một số lưu ý khi làm thủ tục thừa kế đất cho con
- Nếu có nhiều con cùng thừa kế mà không thỏa thuận được cách chia, cần khởi kiện yêu cầu Tòa án phân chia di sản thay vì tiếp tục thủ tục công chứng.
- Con chưa thành niên vẫn có quyền thừa kế; cha, mẹ hoặc người giám hộ đại diện thực hiện thủ tục và quản lý tài sản cho đến khi con đủ 18 tuổi.
- Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế, theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015.
Câu hỏi thường gặp về thủ tục thừa kế đất cho con
Con riêng có được thừa kế đất của cha dượng, mẹ kế không?
Không đương nhiên được hưởng. Con riêng chỉ được thừa kế nếu được ghi nhận trong di chúc, hoặc nếu giữa con riêng và cha dượng, mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015.
Có bắt buộc phải phân chia đất ngay sau khi cha mẹ mất không?
Không. Pháp luật không quy định thời hạn bắt buộc phải khai nhận, phân chia di sản. Những người thừa kế có quyền thỏa thuận chưa chia di sản ngay mà tiếp tục quản lý và sử dụng chung thửa đất đó. Tuy nhiên, cần lưu ý về thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản đối với bất động sản (như đất đai) là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (ngày cha mẹ mất). Nếu sau 30 năm mà các bên vẫn quản lý đất chung và không có tranh chấp yêu cầu chia, đất đó sẽ thuộc quyền quản lý của những người thừa kế đang trực tiếp quản lý tài sản đó. Tuy nhiên, con nên thực hiện sớm để tránh phát sinh tranh chấp và bảo đảm quyền lợi hợp pháp khi giao dịch tài sản sau này.
Hy vọng qua bài viết, Công ty Luật TVA đã giúp quý khách hàng nắm rõ thủ tục thừa kế đất cho con mới nhất hiện nay. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Công ty Luật TVA nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.
