Khi một người qua đời, quyền và nghĩa vụ về tài sản của họ sẽ được chuyển giao cho những người thừa kế theo di chúc hoặc người thừa kế theo pháp luật. Tuy nhiên, để được nhận thừa kế hợp pháp với di sản đó, người nhận thừa kế phải thực hiện đúng trình tự, thủ tục mở thừa kế theo quy định pháp luật. Vậy trình tự, thủ tục đó được thực hiện như thế nào? Qua bài viết này công ty luật TVA sẽ giúp bạn nắm rõ quy trình thực hiện thủ tục mở thừa kế theo quy định.
Thủ tục mở thừa kế
Thủ tục mở thừa kế là thủ tục theo quy định của pháp luật phát sinh sau khi người để lại di sản chết nhằm thực hiện việc phân chia di sản theo nội dung di chúc để lại.
Chủ thể mở thừa kế
Chủ thể tiến hành thủ tục mở thừa kế: Là tất cả những người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người để lại di sản.
Cơ quan có thẩm quyền tiến hành thủ tục mở thừa kế: Bất kỳ tổ chức công chứng nào trên địa bàn tỉnh, thành phố nơi có bất động sản.
Thời điểm, địa điểm mở thừa kế
Theo Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.
Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.
Thời hiệu thừa kế
Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015:
Thời hiệu yêu cầu chia di sản là: 30 năm đối với Bất động sản và 10 năm đối với Động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.
Hồ sơ thực hiện thủ tục mở thừa kế theo quy định hiện nay
Theo quy định tại Điều 59 Luật công chứng 2024, cần chuẩn bị các giấy tờ sau:
Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết;
Di chúc trong trường hợp thừa kế theo di chúc;
Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản trong trường hợp thừa kế theo pháp luật và trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự;
Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản trong trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu.
Tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản. Công chứng viên chỉ được công chứng văn bản phân chia di sản sau khi có xác nhận về việc đã hoàn thành việc niêm yết và không nhận được khiếu nại, tố cáo nào liên quan đến việc phân chia đó.
Trình tự thực hiện việc mở thừa kế
Bước 1. Nộp hồ sơ và kiểm tra hồ sơ
Người nhận thừa kế nộp hồ sơ tại văn phòng công chứng. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, công chứng viên sẽ kiểm tra di chúc có hợp pháp không (nếu thừa kế theo di chúc), người yêu cầu công chứng có phải là người được hưởng thừa kế hay không.
Nếu hồ sơ hợp lệ thì sẽ được giải quyết, ngoài ra nếu có căn cứ cho rằng việc để lại hoặc thừa kế di sản trái pháp luật thì công chứng viên có thể từ chối công chứng.
Bước 2. Niêm yết việc công chứng văn bản phân chia di sản
Văn phòng công chứng sẽ thực hiện niêm yết công khai văn bản phân chia di sản
Thời hạn niêm yết là 15 ngày liên tục, trong thời gian này, nếu có tranh chấp, khiếu nại hoặc tố cáo liên quan đến di sản thì tổ chức công chứng sẽ xem xét xử lý theo quy định pháp luật.
Việc niêm yết được thực hiện tại UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì niêm yết tại nơi tạm trú cuối cùng. Đối với Bất động sản, việc niêm yết được thực hiện tại UBND xã nơi có bất động sản.
Bước 3. Công chứng văn bản thừa kế
Sau khi hết thời gian niêm yết mà không phát sinh tranh chấp, công chứng viên sẽ tiến hành công chứng văn bản thừa kế.
Bước 4. Thực hiện thủ tục sang tên tài sản
Sau khi hoàn tất thủ tục mở thừa kế, người được hưởng di sản cần thực hiện thủ tục đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với các loại tài sản phải đăng ký như quyền sử dụng đất, nhà ở, ô tô,…
Câu hỏi thường gặp về thủ tục mở thừa kế
Có phải công chứng văn bản phân chia di sản không?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 59 Luật công chứng 2024 thì người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.
Thời gian thực hiện thủ tục mở thừa kế là bao lâu?
Thông thường sẽ dao động trong khoảng từ 15 đến 90 ngày (tương đương 3 tháng) với điều kiện hồ sơ đầy đủ. Nếu có ít tranh chấp và các bên đồng ý, thời gian sẽ được rút ngắn.
Có thể mở thừa kế khi không có di chúc hay không?
Có. Trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì di sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Thủ tục mở thừa kế là thủ tục vô cùng quan trọng, giúp xác lập quyền của người thừa kế đối với tài sản do người chết để lại. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, xác định đúng người thừa kế và thực hiện đúng trình tự công chứng, khai nhận di sản và sang tên tài sản sẽ giúp quá trình nhận thừa kế diễn ra nhanh chóng, hạn chế tranh chấp và đảm bảo quyền lợi của các bên.
Hy vọng qua bài viết này, Công ty Luật TVA đã giúp bạn hiểu rõ hơn về “Trình tự, thủ tục mở thừa kế (Cập nhật mới nhất)” theo quy định pháp luật hiện hành. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Công ty Luật TVA nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết tranh chấp hoặc thực hiện thủ tục nhận di sản thừa kế.
