Khi cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình, cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền khiếu nại theo quy định pháp luật. Khiếu nại hành chính là phương thức để yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xem xét lại quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại. Vậy khi nào được khiếu nại, khiếu nại đến đâu, thời hiệu bao lâu và trình tự giải quyết được thực hiện như thế nào? Công ty Luật TVA phân tích cụ thể trong bài viết dưới đây.
Khiếu nại hành chính là gì?
Theo khoản 1 Điều 2 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, khiếu nại là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân theo thủ tục do pháp luật quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Trong phạm vi bài viết này, Công ty Luật TVA tập trung phân tích về khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Theo khoản 8 Điều 2 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước và được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.
Theo khoản 9 Điều 2 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.
Chẳng hạn, cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất của một cá nhân. Nếu cá nhân đó cho rằng quyết định được ban hành trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì có thể thực hiện quyền khiếu nại theo quy định.
Như vậy, khiếu nại hành chính không chỉ đơn thuần là việc phản ánh hoặc bày tỏ ý kiến không đồng ý. Người khiếu nại cần xác định được quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu nại, quyền hoặc lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng và căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật.
Khi nào được khiếu nại hành chính?
Theo khoản 1 Điều 7 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người khiếu nại có thể khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính. Người khiếu nại cũng có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
Tuy nhiên, không phải mọi quyết định hoặc hành vi của cơ quan nhà nước đều được giải quyết theo thủ tục khiếu nại. Điều 11 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026 quy định các trường hợp khiếu nại không được thụ lý giải quyết, trong đó có quyết định, hành vi mang tính nội bộ; quyết định, hành vi không liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại; khiếu nại đã hết thời hiệu, thời hạn mà không có lý do chính đáng; hoặc việc khiếu nại đã được Tòa án thụ lý, giải quyết theo quy định.
Thời hiệu khiếu nại hành chính là bao lâu?
Theo Điều 9 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày người khiếu nại nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Ngoài ra, có một số trường hợp ngoại lệ mà thời hiệu khiếu nại có thể được kéo dài hơn 90 ngày. Cụ thể, nếu người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại đúng thời hiệu do ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại.
Do đó, khi nhận được quyết định hành chính hoặc biết được hành vi hành chính có khả năng xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người khiếu nại nên xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu để bảo đảm quyền khiếu nại.
Trình tự khiếu nại hành chính được thực hiện như thế nào?
Bước 1: Xác định quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại
Người khiếu nại cần xác định rõ quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khiếu nại, chủ thể ban hành hoặc thực hiện, quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng và căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật.
Bước 2: Thực hiện khiếu nại
Theo Điều 8 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, việc khiếu nại được thực hiện bằng đơn khiếu nại hoặc khiếu nại trực tiếp.
Trường hợp khiếu nại bằng đơn, đơn phải ghi rõ ngày, tháng, năm khiếu nại; tên, địa chỉ của người khiếu nại; tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại; tài liệu liên quan và yêu cầu giải quyết. Đơn phải do người khiếu nại ký tên hoặc điểm chỉ.
Trường hợp khiếu nại trực tiếp, người tiếp nhận hướng dẫn người khiếu nại viết đơn hoặc ghi lại việc khiếu nại bằng văn bản và yêu cầu người khiếu nại ký hoặc điểm chỉ xác nhận.
Bước 3: Thụ lý giải quyết khiếu nại
Theo Điều 27 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại thuộc thẩm quyền và không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 11, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý giải quyết.
Việc thụ lý phải được thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết. Trường hợp không thụ lý thì phải nêu rõ lý do.
Bước 4: Kiểm tra, xác minh nội dung khiếu nại
Theo Điều 29 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu trước hết kiểm tra lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình hoặc của người có trách nhiệm do mình quản lý trực tiếp.
Nếu khiếu nại đúng thì ra quyết định giải quyết khiếu nại ngay. Trường hợp chưa có cơ sở kết luận nội dung khiếu nại thì người có thẩm quyền tự mình tiến hành xác minh, kết luận nội dung khiếu nại hoặc giao cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm xác minh thực hiện việc xác minh và kiến nghị giải quyết.
Bước 5: Đối thoại
Theo Điều 30 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, trong quá trình giải quyết khiếu nại lần đầu, nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau thì người giải quyết khiếu nại tổ chức đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan và các chủ thể có liên quan.
Việc đối thoại phải được tiến hành công khai, dân chủ. Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm thông báo bằng văn bản về thời gian, địa điểm và nội dung đối thoại. Kết quả đối thoại được lập thành biên bản và là một trong các căn cứ để giải quyết khiếu nại.
Trường hợp người khiếu nại đã được mời đối thoại nhưng không tham gia mà không có lý do chính đáng thì người giải quyết khiếu nại vẫn tiếp tục giải quyết khiếu nại.
Bước 6: Ban hành và gửi quyết định giải quyết khiếu nại
Theo Điều 31 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, người giải quyết khiếu nại lần đầu phải ra quyết định giải quyết khiếu nại. Quyết định phải thể hiện các nội dung theo quy định, trong đó có nội dung khiếu nại, kết quả xác minh, kết quả đối thoại nếu có, căn cứ pháp luật, kết luận nội dung khiếu nại và hướng xử lý đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại. Người khiếu nại có thể căn cứ vào kết quả này để tiếp tục khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính trong trường hợp pháp luật cho phép.
Theo Điều 32 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệm gửi quyết định cho các chủ thể theo quy định.
Người khiếu nại cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
Luật Khiếu nại không quy định một bộ hồ sơ cố định áp dụng cho mọi trường hợp. Tùy nội dung vụ việc, người khiếu nại nên chuẩn bị các tài liệu giúp xác định quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại, quyền lợi bị ảnh hưởng và căn cứ bảo vệ yêu cầu của mình.
Thông thường, có thể chuẩn bị:
- Đơn khiếu nại hoặc nội dung khiếu nại trong trường hợp khiếu nại trực tiếp;
- Quyết định hành chính bị khiếu nại hoặc tài liệu thể hiện hành vi hành chính bị khiếu nại;
- Tài liệu chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng;
- Các tài liệu, chứng cứ liên quan đến nội dung khiếu nại;
- Giấy tờ liên quan đến việc đại diện, ủy quyền nếu có.
Đối với khiếu nại lần hai, khoản 1 Điều 33 quy định đơn khiếu nại được gửi kèm theo quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu (nếu có) và các tài liệu có liên quan.
Khiếu nại hành chính không được giải quyết thì cần làm gì?
Trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại chưa được giải quyết, người khiếu nại có thể khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật.
Nếu lựa chọn khiếu nại lần hai, khoản 1 Điều 33 quy định thời hạn thực hiện là 30 ngày kể từ ngày hết thời hạn giải quyết lần đầu mà chưa được giải quyết hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết lần đầu mà không đồng ý. Đối với vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn, thời hạn này không quá 45 ngày.
Đơn khiếu nại lần hai được gửi đến người có thẩm quyền và kèm theo quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu (nếu có) cùng các tài liệu liên quan.
Bên cạnh đó, Điều 7 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH cũng ghi nhận quyền lựa chọn khởi kiện vụ án hành chính. Vì vậy, khi quyết định hoặc hành vi hành chính có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, người có quyền nên cân nhắc thời hiệu, thẩm quyền, chứng cứ và mục tiêu cần đạt được trước khi lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp.
Câu hỏi thường gặp về khiếu nại hành chính
Có thể khiếu nại trực tiếp mà không cần làm đơn không?
Có. Điều 8 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH cho phép người khiếu nại lựa chọn khiếu nại bằng đơn hoặc khiếu nại trực tiếp. Trường hợp khiếu nại trực tiếp, nội dung khiếu nại sẽ được ghi nhận và người khiếu nại xác nhận theo quy định.
Có phải khiếu nại trong thời hạn 90 ngày không?
Có. Theo Điều 9, thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính. Trường hợp có trở ngại khách quan theo quy định thì thời gian có trở ngại không tính vào thời hiệu.
Có được nhờ luật sư thực hiện khiếu nại không?
Có. Theo điểm b khoản 1 Điều 12, người khiếu nại có quyền nhờ luật sư tư vấn hoặc ủy quyền cho luật sư thực hiện khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Có thể vừa khiếu nại vừa khởi kiện vụ án hành chính không?
Người có quyền có thể lựa chọn khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo Điều 7. Tuy nhiên, khi vụ việc đã được Tòa án thụ lý, giải quyết thì khiếu nại có thể thuộc trường hợp không được thụ lý theo khoản 9 Điều 11 Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH , trừ quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính của Tòa án. Vì vậy, cần xác định tình trạng giải quyết vụ việc trước khi lựa chọn phương thức bảo vệ quyền lợi.
Hy vọng qua bài viết, Công ty Luật TVA đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về vấn đề “Khiếu nại hành chính là gì? Quy định về khiếu nại hành chính”. Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Công ty Luật TVA nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn, giải quyết.
