Khi được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất, người sử dụng đất không chỉ có quyền mà còn phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định pháp luật. Đây là điều kiện bắt buộc để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện hợp pháp các giao dịch liên quan đến đất. Bài viết dưới đây, Công ty Luật TVA sẽ phân tích cụ thể các khoản nghĩa vụ tài chính về đất theo Luật Đất đai 2024 và Nghị định 103/2024/NĐ-CP, cùng những trường hợp được miễn, giảm mà người sử dụng đất cần lưu ý.
Nghĩa vụ tài chính về đất đai là gì?
Nghĩa vụ tài chính về đất đai là các khoản tiền mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước phát sinh từ việc được giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất. Theo Điều 31 Luật Đất đai 2024, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai là một trong những nghĩa vụ chung mà mọi người sử dụng đất phải tuân thủ, song song với nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích và thực hiện thủ tục đăng ký, kê khai đất đai.
Các khoản nghĩa vụ tài chính về đất đai
Căn cứ Chương về tài chính đất đai, giá đất (Điều 153 đến Điều 162 Luật Đất đai 2024) và Nghị định 103/2024/NĐ-CP, nghĩa vụ tài chính về đất bao gồm các khoản chủ yếu sau:
Tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất có thu tiền, công nhận quyền sử dụng đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất sang loại đất phải nộp tiền sử dụng đất;
Tiền thuê đất, áp dụng cho trường hợp Nhà nước cho thuê đất trả tiền một lần hoặc trả tiền hằng năm;
Thuế sử dụng đất (đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp) và các loại thuế phát sinh khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
Lệ phí trước bạ khi đăng ký quyền sử dụng đất, cùng các loại phí, lệ phí trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính về đất đai;
Tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính và khoản thu tăng thêm đối với dự án chậm đưa đất vào sử dụng theo Điều 153 Luật Đất đai 2024.
Tiền sử dụng đất – khoản nghĩa vụ tài chính phổ biến nhất
Theo Điều 2 Nghị định 103/2024/NĐ-CP, người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất trong các trường hợp: được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất; được phép chuyển mục đích sử dụng đất sang loại đất phải nộp tiền sử dụng đất; được công nhận quyền sử dụng đất mà thuộc diện phải nộp tiền; hoặc được gia hạn, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, điều chỉnh quy hoạch chi tiết làm phát sinh nghĩa vụ tài chính. Số tiền phải nộp được xác định dựa trên bảng giá đất hoặc giá đất cụ thể do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ.
Tiền thuê đất và các khoản thuế, phí liên quan
Đối với trường hợp thuê đất, người sử dụng đất phải nộp tiền thuê đất theo hình thức trả tiền một lần cho cả thời gian thuê hoặc trả tiền hằng năm, tùy theo quyết định cho thuê đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Bên cạnh đó, các giao dịch về đất như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế quyền sử dụng đất còn phát sinh nghĩa vụ về thuế thu nhập cá nhân hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp, lệ phí trước bạ và các loại phí thẩm định hồ sơ, phí đo đạc địa chính theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.
Trường hợp được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính về đất
Pháp luật quy định một số trường hợp được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, ví dụ như hộ gia đình, cá nhân là người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số thuộc diện chính sách. Theo Điều 18, Điều 19 Nghị định 103/2024/NĐ-CP, việc miễn, giảm chỉ được áp dụng một lần đối với diện tích trong hạn mức đất ở khi được Nhà nước giao đất làm nhà ở, cho phép chuyển mục đích sang đất ở hoặc công nhận vào mục đích đất ở. Đáng lưu ý, theo khoản 3 Điều 157 Luật Đất đai 2024, trường hợp được miễn tiền sử dụng đất thì không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất được miễn, giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ.
Câu Hỏi Thường Gặp
- Không nộp nghĩa vụ tài chính về đất thì có được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không?
Không. Việc hoàn thành nghĩa vụ tài chính là điều kiện bắt buộc để cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
- Tiền sử dụng đất được xác định dựa trên căn cứ nào?
Tiền sử dụng đất được xác định căn cứ vào diện tích đất, mục đích sử dụng đất và giá đất (bảng giá đất hoặc giá đất cụ thể) tại thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định giao đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất.
- Ai có thể được miễn, giảm tiền sử dụng đất?
Người có công với cách mạng, hộ gia đình, cá nhân là đồng bào dân tộc thiểu số và một số đối tượng chính sách khác theo quy định tại Điều 18, Điều 19 Nghị định 103/2024/NĐ-CP, với điều kiện chỉ áp dụng một lần trong hạn mức đất ở.
- Chậm nộp nghĩa vụ tài chính về đất có bị xử lý không?
Có. Việc không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước là hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Đất đai 2024 và có thể bị tính tiền chậm nộp, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật về quản lý thuế.
Như vậy, nghĩa vụ tài chính về đất bao gồm những gì đã được Công ty Luật TVA phân tích trên đây bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, các loại thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác theo quy định của Luật Đất đai 2024. Nếu quý khách hàng cần tư vấn cụ thể về cách xác định nghĩa vụ tài chính đối với thửa đất của mình hoặc hỗ trợ thủ tục xin miễn, giảm, vui lòng liên hệ Công ty Luật TVA để được hỗ trợ kịp thời.
