Tranh chấp về quyền nuôi con là một trong những nội dung phức tạp và nhạy cảm nhất khi vợ chồng ly hôn, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sự phát triển của trẻ. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nếu cha mẹ không thể tự thỏa thuận, Tòa án sẽ quyết định người trực tiếp nuôi con dựa trên nguyên tắc bảo đảm quyền lợi mọi mặt của con. Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền giải quyết các tranh chấp này thuộc về Tòa án nhân dân khu vực theo mô hình tổ chức tòa án mới. Bài viết dưới đây của Công ty Luật TVA sẽ giúp Quý bạn đọc hiểu rõ quy định và trình tự giải quyết tranh chấp quyền nuôi con.
Quyền nuôi con sau khi ly hôn là gì
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên hoặc con đã thành niên bị mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Nguyên tắc xác định người trực tiếp nuôi con khi có tranh chấp
Pháp luật ưu tiên sự thỏa thuận giữa vợ và chồng về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con.
Nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dựa trên các yếu tố: điều kiện kinh tế, chỗ ở ổn định, thời gian dành cho việc chăm sóc con, môi trường sống và đạo đức, nhân cách của người trực tiếp nuôi con, nhằm bảo đảm quyền lợi mọi mặt của con.
Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con trước khi ra quyết định.
Thẩm quyền và thủ tục giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
Trường hợp vợ chồng thuận tình ly hôn nhưng không thỏa thuận được về quyền nuôi con, theo Điều 55 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án không công nhận thuận tình ly hôn mà giải quyết theo thủ tục vụ án dân sự thông thường.
Từ ngày 01/7/2025, theo Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền giải quyết tranh chấp về quyền nuôi con quy định tại Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thuộc về Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc.
Hồ sơ khởi kiện gồm: đơn khởi kiện; bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật (nếu đã ly hôn); bản sao giấy khai sinh của con; các tài liệu chứng minh điều kiện kinh tế, chỗ ở, khả năng chăm sóc con của người khởi kiện.
Về thủ tục, Tòa án tiến hành hòa giải bắt buộc trước khi đưa vụ việc ra xét xử; nếu hòa giải không thành, Tòa án sẽ mở phiên tòa xét xử công khai để quyết định người trực tiếp nuôi con.
Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi có bản án
Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, sau khi ly hôn, cha, mẹ có quyền thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con.
Trường hợp có căn cứ cho thấy người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con theo yêu cầu của cha, mẹ, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, về trẻ em hoặc Hội Liên hiệp Phụ nữ.
Một số lưu ý khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về điều kiện kinh tế, chỗ ở, thời gian chăm sóc con để tăng khả năng được Tòa án chấp thuận yêu cầu nuôi con.
Bên không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng; theo Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, mức cấp dưỡng do Tòa án ấn định thường không thấp hơn một nửa mức lương tối thiểu vùng cho mỗi người con, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Nên tham vấn luật sư để chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ phù hợp và được hỗ trợ trong quá trình tố tụng tại Tòa án.
Câu hỏi thường gặp
Câu 1: Con dưới 36 tháng tuổi có luôn được giao cho mẹ nuôi không?
Về nguyên tắc có, trừ trường hợp mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Câu 2: Sau khi đã ly hôn có thể yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con không?
Có. Cha, mẹ có thể thỏa thuận thay đổi hoặc yêu cầu Tòa án quyết định thay đổi nếu chứng minh được người đang nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, giáo dục con.
Câu 3: Không trực tiếp nuôi con có phải cấp dưỡng không?
Có. Đây là nghĩa vụ theo pháp luật; mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận hoặc do Tòa án quyết định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu của con.
Câu 4: Nộp đơn khởi kiện tranh chấp quyền nuôi con ở đâu?
Đơn khởi kiện được nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc theo quy định hiện hành.
Giải Quyết Tranh Chấp Về Quyền Nuôi Con là vấn đề cần được nhìn nhận thấu đáo trên cơ sở lợi ích tốt nhất của trẻ, đồng thời tuân thủ đúng thẩm quyền và thủ tục tố tụng hiện hành. Nếu Quý khách hàng đang gặp vướng mắc trong việc giành hoặc thay đổi quyền nuôi con, Công ty Luật TVA sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong suốt quá trình giải quyết.
