Sổ đỏ cái tên quen thuộc thường được gọi thay cho Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Theo Công văn 141/TANDTC-KHXX ngày 21/9/2011 thì Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không phải là giấy tờ có giá theo quy định của Bộ luật dân sự. Đồng thời, quy định tại khoản 21 Điều 3 Luật Đất đai 2024 thì Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Vậy sổ đỏ là chứng thư pháp lý do đó không phải là tài sản nên việc một người tự ý giữ sổ đỏ của người khác không bị coi là chiếm đoạt tài sản theo các tội danh trong Bộ luật hình sự. Tuy nhiên, nếu người đang chiếm giữ sổ đỏ có thủ đoạn gian dối, hành vi cưỡng ép để chiếm giữ sổ đỏ nhằm chiếm đoạt quyền sử dụng đất hoặc sử dụng sổ đỏ để lừa đảo, thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, theo khoản 10 Điều 11 Luật Đất đai 2024, hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sử dụng đất của người khác là hành vi bị nghiêm cấm. Do đó, nếu ai đó giữ sổ đỏ để ngăn cản chủ sử dụng đất thực hiện quyền của mình, thì có thể bị xử lý hành chính và buộc trả lại cho người có quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Như vậy, hành vi chiếm giữ sổ đỏ trái phép không đương nhiên cấu thành tội phạm, nhưng trong nhiều trường hợp có thể bị xử lý hành chính hoặc thậm chí hình sự nếu có hành vi gian dối, cưỡng ép, lừa đảo. Người dân khi bị chiếm giữ sổ đỏ nên nhanh chóng thực hiện các biện pháp pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình.
Vậy cách xử lý khi bị chiếm giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là gì?
* Thương lượng, hòa giải trực tiếp với người đang giữ sổ đỏ là cách giải quyết mềm mỏng hạn chế căng thẳng và giữ được mối quan hệ giữa các bên.
* Báo mất và xin cấp lại sổ đỏ
Một trong những cách hợp pháp lấy lại quyền kiểm soát giấy tờ quan trọng này, đồng thời ngăn chặn người chiếm giữ sử dụng Sổ đỏ vào các mục đích bất hợp pháp là báo mất và xin cấp lại sổ đỏ.
Thủ tục báo mất xin cấp lại sổ đỏ được tiến hành căn cứ theo Điều 39 Nghị định 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2024.
* Khởi kiện tại Tòa án
Theo Công văn 141/TANDTC-KHXX ngày 21/9/2011 của TAND Tối cao, về thẩm quyền giải quyết các yêu cầu trả lại GCN quyền sở hữu tài sản thì GCNQSDĐ không phải là giấy tờ có giá, nếu có yêu cầu tòa án giải quyết buộc người chiếm giữ trả lại các giấy tờ này thì tòa không thụ lý giải quyết.
Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 14 Bộ Luật Dân sự 2015 và khoản 2 Điều 4 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì “Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật áp dụng”.
Do việc bị chiếm giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, người bị chiếm giữ sẽ bị hạn chế một số quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn quyền sử dụng đất. Theo quy định tại khoản 10 Điều 11 Luật Đất đai 2024 có nêu rõ việc cản trở, gây khó khăn đối với việc sử dụng đất, việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Và theo quy định tại Điều 164 Bộ luật Dân sự 2015 thì chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền yêu cầu tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người có hành vi trái pháp luật xâm phạm đến quyền của người sử dụng đất, phải chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Dựa vào các căn cứ nêu trên, nếu người sử dụng đất có yêu cầu Tòa án giải quyết buộc người chiếm giữ trả lại GCNQSDĐ, chấm dứt hành vi cản trở thực hiện quyền của người sử dụng đất thì TAND sẽ thụ lý giải quyết theo quy định tại khoản 2 Điều 26 BLTTDS 2015.
☎️Liên hệ ngay TVA Lawfirm để được tư vấn kịp thời
