Sáp nhập doanh nghiệp là một trong những hình thức tổ chức lại doanh nghiệp được quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, thường được các công ty lựa chọn khi tái cấu trúc, mở rộng quy mô hoặc thâu tóm đối tác kinh doanh. Việc sáp nhập không chỉ liên quan đến thủ tục đăng ký doanh nghiệp mà còn có thể phải tuân thủ quy định về tập trung kinh tế theo Luật Cạnh tranh nếu quy mô giao dịch đạt ngưỡng thông báo. Nhiều doanh nghiệp gặp lúng túng trong việc chuẩn bị hợp đồng sáp nhập, hồ sơ đăng ký hoặc bỏ sót nghĩa vụ thông báo cạnh tranh. Bài viết dưới đây của Công ty Luật TVA sẽ hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục sáp nhập doanh nghiệp theo pháp luật hiện hành.
Sáp nhập doanh nghiệp là gì
Theo khoản 1 Điều 201 Luật Doanh nghiệp 2020, một hoặc một số công ty (công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập.
Sáp nhập là một trong các hình thức tổ chức lại doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp, bên cạnh chia, tách, hợp nhất và chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
Phân biệt sáp nhập với hợp nhất doanh nghiệp
Trong sáp nhập doanh nghiệp, công ty nhận sáp nhập vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân và tiếp tục hoạt động, chỉ công ty bị sáp nhập chấm dứt sự tồn tại.
Trong khi đó, hợp nhất doanh nghiệp là việc hai hoặc nhiều công ty hợp nhất thành một công ty mới, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của tất cả các công ty bị hợp nhất, khác với sáp nhập là không hình thành pháp nhân mới.
Quy định về tập trung kinh tế cần lưu ý khi sáp nhập
Theo khoản 2 Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018, sáp nhập doanh nghiệp là một trong các hình thức tập trung kinh tế chịu sự điều chỉnh của pháp luật cạnh tranh.
Doanh nghiệp tham gia sáp nhập có nghĩa vụ thông báo tập trung kinh tế đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia trước khi thực hiện nếu thị phần kết hợp, tổng doanh thu, tổng tài sản hoặc giá trị giao dịch của các doanh nghiệp liên quan đạt ngưỡng thông báo theo quy định tại Nghị định 35/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Cạnh tranh.
Pháp luật nghiêm cấm doanh nghiệp thực hiện tập trung kinh tế gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể trên thị trường liên quan.
Hồ sơ và trình tự thủ tục sáp nhập doanh nghiệp
Theo Điều 201 Luật Doanh nghiệp 2020, thủ tục sáp nhập công ty được thực hiện qua các bước sau:
Bước 1: Các công ty liên quan chuẩn bị hợp đồng sáp nhập và dự thảo Điều lệ công ty nhận sáp nhập. Hợp đồng sáp nhập cần nêu rõ tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty nhận sáp nhập và công ty bị sáp nhập; thủ tục, điều kiện sáp nhập; phương án sử dụng lao động; thời hạn thực hiện.
Bước 2: Thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cổ đông của công ty liên quan thông qua hợp đồng sáp nhập, Điều lệ công ty nhận sáp nhập theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.
Bước 3: Công ty nhận sáp nhập nộp hồ sơ đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh, gồm: hợp đồng sáp nhập; nghị quyết, biên bản họp thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty nhận sáp nhập; nghị quyết, biên bản họp thông qua hợp đồng sáp nhập của công ty bị sáp nhập, trừ trường hợp công ty nhận sáp nhập là thành viên hoặc cổ đông sở hữu trên 65% vốn điều lệ hoặc cổ phần có quyền biểu quyết của công ty bị sáp nhập.
Bước 4: Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp Giấy xác nhận thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp cho công ty nhận sáp nhập và cập nhật tình trạng pháp lý chấm dứt tồn tại của công ty bị sáp nhập trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
Hậu quả pháp lý và một số lưu ý sau khi sáp nhập
Công ty nhận sáp nhập kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ, lợi ích hợp pháp của công ty bị sáp nhập, bao gồm cả nghĩa vụ về thuế, hợp đồng đã ký kết và các khoản nợ chưa thanh toán.
Trước khi tiến hành sáp nhập, doanh nghiệp nên rà soát kỹ nghĩa vụ thuế, tình trạng hợp đồng, giấy phép con và các nghĩa vụ tiềm ẩn của công ty bị sáp nhập để hạn chế rủi ro kế thừa nghĩa vụ tài chính không mong muốn.
Đối với các thương vụ có thị phần kết hợp lớn, cần thực hiện thủ tục thông báo tập trung kinh tế trước khi sáp nhập để tránh bị xử phạt theo Luật Cạnh tranh.
Câu hỏi thường gặp
Câu 1: Sáp nhập doanh nghiệp có làm phát sinh pháp nhân mới không?
Không. Công ty nhận sáp nhập vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân đã có, chỉ công ty bị sáp nhập chấm dứt sự tồn tại; đây là điểm khác biệt so với hợp nhất doanh nghiệp, vốn hình thành một pháp nhân hoàn toàn mới.
Câu 2: Công ty bị sáp nhập có phải thanh toán hết nợ trước khi sáp nhập không?
Không bắt buộc phải thanh toán hết nợ trước khi sáp nhập; toàn bộ quyền, nghĩa vụ và các khoản nợ của công ty bị sáp nhập sẽ được chuyển giao cho công ty nhận sáp nhập theo hợp đồng sáp nhập.
Câu 3: Người lao động của công ty bị sáp nhập có bị chấm dứt hợp đồng lao động không?
Không đương nhiên chấm dứt. Công ty nhận sáp nhập có trách nhiệm tiếp tục sử dụng lao động và giải quyết chế độ theo phương án sử dụng lao động đã xây dựng, phù hợp với quy định của Bộ luật Lao động.
Thủ Tục Sáp Nhập Doanh Nghiệp Theo Quy Định Pháp Luật đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị kỹ lưỡng về hợp đồng sáp nhập, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các nghĩa vụ liên quan đến pháp luật cạnh tranh để quá trình tái cấu trúc diễn ra thuận lợi, đúng quy định. Công ty Luật TVA sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ Quý doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình thực hiện thủ tục sáp nhập.
